โปรแกรมเมอร์ทิ้งงาน ทำอย่างไรต่อ: 7 ขั้นตอน กู้ระบบคืนให้ธุรกิจ

1. แยกให้ออกก่อน: ทิ้งงานจริง หรือแค่ติดต่อยาก

บางครั้งผู้พัฒนาแค่ป่วย งานล้น หรือเจอปัญหาส่วนตัว การรีบตัดสินว่าโดนทิ้งงานอาจทำให้เสียคนที่ยังทำงานต่อได้ ให้ส่งข้อความเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุสิ่งที่ค้างและวันที่ต้องการคำตอบ เช่น ภายใน 7 วัน ข้อความนี้ยังใช้เป็นหลักฐานได้ด้วยถ้าสุดท้ายต้องเจรจาหรือดำเนินการต่อ

• ติดต่อไม่ได้เกินกำหนดที่ตกลง หรือเลี่ยงตอบเรื่องงานซ้ำๆ
• ไม่มีความคืบหน้าที่ตรวจได้ เช่น ไม่มีงานใหม่ให้ลองหลายสัปดาห์
• ขอเงินงวดถัดไปโดยไม่ส่งงานงวดก่อน
• ไม่ยอมให้สิทธิ์เข้าถึงโค้ดหรือเซิร์ฟเวอร์เมื่อขอ

2. เอาสิทธิ์เข้าถึงระบบกลับมาก่อน (สำคัญที่สุด)

ของที่ซื้อคืนไม่ได้คือโดเมนที่หมดอายุแล้วมีคนอื่นจดต่อ และข้อมูลลูกค้าที่หายไปพร้อมเซิร์ฟเวอร์ที่ค้างจ่าย จึงต้องรีบไล่ดูว่าแต่ละบัญชีอยู่ในชื่อใคร บัญชีที่อยู่ในชื่อคุณให้เปลี่ยนรหัสผ่านและเปิดยืนยันตัวตนสองชั้นทันที ส่วนบัญชีที่อยู่ในชื่อผู้พัฒนา ให้ขอโอนเป็นลายลักษณ์อักษร

• โดเมน: จดกับผู้ให้บริการไหน อยู่ในชื่อใคร หมดอายุเมื่อไหร่
• เซิร์ฟเวอร์หรือโฮสติ้ง: บัญชี cloud/VPS และใครเป็นคนจ่ายรายเดือน
• ซอร์สโค้ด: อยู่ใน GitHub/GitLab ของใคร หรืออยู่แค่บนเครื่องผู้พัฒนา
• ฐานข้อมูลและไฟล์ที่ลูกค้าอัปโหลด
• บริการที่ระบบเชื่อมอยู่: เกตเวย์ชำระเงิน LINE OA บัญชีนักพัฒนาแอปสโตร์ บริการส่งอีเมล
• อีเมลที่ใช้สมัครบัญชีเหล่านี้ เพราะเป็นกุญแจรีเซ็ตรหัสผ่านทั้งหมด

3. เก็บหลักฐานการจ้างให้ครบ

ไม่ว่าจะเลือกเจรจา ขอเงินคืน หรือดำเนินการทางกฎหมาย หลักฐานคือสิ่งที่กำหนดว่าคุณมีทางเลือกแค่ไหน ให้รวบรวมไว้ที่เดียวก่อนแชตหรือไฟล์จะหาย บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ถ้ามูลค่าความเสียหายสูง ควรนำหลักฐานไปปรึกษาทนายความเพื่อประเมินทางเลือกที่เหมาะกับกรณีของคุณ

• สัญญา ใบเสนอราคา หรือข้อความที่ตกลงขอบเขตงานและราคา
• หลักฐานการโอนเงินทุกงวด
• แชตและอีเมลที่คุยเรื่องงาน กำหนดส่ง และการติดตามงาน
• ไฟล์หรือลิงก์งานที่เคยส่งมอบ แม้จะยังไม่เสร็จ

4. สำรองทุกอย่างที่เข้าถึงได้ทันที

ถ้ายังเข้าเซิร์ฟเวอร์ได้ ให้สำรองโค้ด ฐานข้อมูล และไฟล์ทั้งหมดออกมาเก็บไว้นอกเซิร์ฟเวอร์ก่อนทำอย่างอื่น เพราะเซิร์ฟเวอร์ที่ไม่มีใครดูแลอาจเต็ม ถูกเจาะ หรือถูกปิดเพราะค้างจ่ายเมื่อไหร่ก็ได้ และเช็กวันหมดอายุของโดเมน SSL และบริการรายปีต่างๆ ไว้ด้วย

5. ตรวจสภาพระบบก่อนตัดสินใจว่าจะทำต่อหรือเขียนใหม่

อย่าเพิ่งเชื่อทั้งคำว่า "อีกนิดเดียวก็เสร็จ" และ "ต้องเขียนใหม่ทั้งหมด" จนกว่าจะมีคนเปิดดูของจริง การตรวจสุขภาพระบบจะบอกว่าโค้ดที่มีอยู่ใช้ต่อได้แค่ไหน ข้อมูลมีโครงสร้างดีไหม และมีจุดเสี่ยงอะไรที่ต้องปิดก่อน ผลตรวจที่ดีควรเป็นเอกสารที่คุณถือไว้เองและเอาไปคุยกับทีมไหนก็ได้

หลายระบบที่ถูกทิ้งกลางทางยังต่อยอดได้ คุ้มกว่าเขียนใหม่ แต่บางระบบที่ใช้เทคโนโลยีที่อัปเดตความปลอดภัยไม่ได้แล้ว การเขียนใหม่บางส่วนอาจคุ้มกว่า ตัดสินจากข้อมูล ไม่ใช่จากความรู้สึก

6. หาคนรับช่วงโปรเจกต์ต่อ: คำถามที่ต้องถามก่อนจ้าง

คนที่จะรับช่วงงานที่ถูกทิ้งต้องเก่งเรื่องอ่านโค้ดของคนอื่น ไม่ใช่แค่เขียนใหม่ ลองถามคำถามเหล่านี้ คำตอบจะบอกได้มากว่าเขาจะพาคุณไปเจอปัญหาเดิมซ้ำหรือไม่

• จะขอดูโค้ดและระบบก่อนเสนอราคาไหม (คนที่ให้ราคาทันทีโดยไม่ดู น่ากังวล)
• ขอบเขต ราคา และงวดจ่ายเป็นลายลักษณ์อักษรหรือเปล่า
• โค้ดจะเก็บในบัญชีของใคร และบัญชีสำคัญจะอยู่ในชื่อคุณไหม
• มีเอกสารระบบให้ระหว่างทาง เพื่อให้ทีมอื่นรับต่อได้ถ้าจำเป็นไหม
• หลังส่งมอบ ใครดูแล บั๊กแก้ฟรีถึงเมื่อไหร่

7. กันไม่ให้เกิดซ้ำกับโปรเจกต์ต่อไป

เกือบทุกเคสโปรแกรมเมอร์ทิ้งงาน ความเสียหายหนักเพราะสิทธิ์ทั้งหมดไปอยู่กับคนคนเดียว ข้อตกลงไม่กี่ข้อนี้ลดความเสี่ยงได้มาก ไม่ว่าจะจ้างฟรีแลนซ์หรือบริษัท

• จ่ายเป็นงวดตามงานที่ส่งมอบและทดลองใช้ได้จริง ไม่ใช่ตามเวลาที่ผ่านไป
• เปิดบัญชีโดเมน เซิร์ฟเวอร์ และที่เก็บโค้ดในชื่อธุรกิจคุณตั้งแต่วันแรก แล้วให้สิทธิ์ผู้พัฒนาเข้าไปทำงาน
• ระบุให้ชัดในสัญญาว่าลิขสิทธิ์ซอร์สโค้ดและสิทธิ์ใช้งานเป็นของใคร และส่งมอบเมื่อไหร่
• ขอเครื่องทดสอบให้ลองงานทุกรอบ และเอกสารระบบเมื่อส่งมอบ
• ตกลงเรื่องการดูแลหลังส่งมอบตั้งแต่ก่อนเริ่มงาน

คำถามที่พบบ่อย